Hoạt động xuất khẩu gạo của Thái Lan sang Trung Đông đã bị tạm dừng khi cuộc chiến leo thang làm gián đoạn các lô hàng đến thị trường tiêu thụ ngũ cốc lớn nhất của quốc gia này.
Điều này gây thêm áp lực lên những người nông dân vốn đang phải vật lộn với chi phí gia tăng và nhu cầu từ nước ngoài sụt giảm.
Ông Chookiat Ophaswongse, Chủ tịch danh dự của Hiệp hội Các nhà xuất khẩu gạo Thái Lan, cho biết trong một cuộc phỏng vấn rằng hai con tàu chở tổng cộng 80.000 tấn gạo sang Iraq đã bị đình chỉ tại cảng Bangkok trong tuần này. Những người mua đã yêu cầu dỡ các container xuống và chuyển gạo ngược trở lại kho bãi.
“Mọi thứ đang rơi vào tình trạng bế tắc,” ông Chookiat nói và cho biết thêm rằng các chuyến hàng đến Trung Đông có thể bị tạm hoãn trong nhiều tháng. “Cũng không có bất kỳ giao dịch mua mới nào diễn ra vì không ai biết điều gì sẽ xảy ra tiếp theo.”
Tình trạng này đe dọa sẽ tiếp tục giáng đòn mạnh vào những người nông dân đang khốn đốn vì giá gạo trong nước sụt giảm và đồng Baht tăng giá làm xói mòn khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Áp lực lên người trồng lúa có thể gây tác động dây chuyền đến nền kinh tế quốc gia, khi ngành nông nghiệp Thái Lan chiếm khoảng 1/4 lực lượng lao động.
Chiến tranh làm đình trệ xuất khẩu gạo Thái đến Trung Đông
Iraq là khách hàng lớn nhất của gạo Thái Lan, chiếm 12,7% lượng gạo xuất khẩu năm ngoái. Trước đó, xuất khẩu gạo của quốc gia này đã được dự báo sẽ giảm 11% trong năm nay xuống còn 7 triệu tấn — mức thấp nhất trong 5 năm. Triển vọng càng trở nên u ám hơn vì Iraq yêu cầu các lô hàng phải đi qua eo biển Hormuz, nơi một tàu chở hàng của Thái Lan vừa bị trúng đạn pháo của Iran trong tuần này.
Ông Chookiat cho biết các nhà vận chuyển gạo Thái Lan đang phải đối mặt với các khoản phụ phí rủi ro chiến tranh đắt đỏ và giá cước vận tải cao hơn do chi phí nhiên liệu tăng.
Các chi phí tăng thêm này sẽ bào mòn biên lợi nhuận của nhà xuất khẩu vào đúng thời điểm giá gạo Thái Lan trên thế giới đang tăng lên (do đồng Baht mạnh so với đồng USD), trong khi dự báo về nguồn cung toàn cầu dồi dào đang làm giảm nhu cầu mua.
Bảng so sánh giá gạo - loại gạo 5% tấm, giá niêm yết (USD/tấn) vào thứ sáu: Thái Lan 392 USD, Việt Nam 356 - 360 USD, Ấn Độ 350 - 354 USD.
"Mọi người có thể nghĩ rằng nhu cầu về gạo sẽ cao trong thời chiến," ông Chookiat nói. "Về lý thuyết thì đúng, nhưng thực tế thì không thể giao hàng được."
 |
| Tàu hàng Mayuree Naree của Thái bị đánh cháy ở eo biển Hormuz ngày 11/3/2026. (Royal Thai Navy) |
Khó khăn chồng chất cho nông dân
Nông dân trồng lúa cũng đang gặp khó khăn trong việc đảm bảo nguồn cung nhiên liệu và phân bón (chủ yếu từ Trung Đông) trước mùa vụ bắt đầu sau vài tuần tới.
Ông Kriengsak Tapananon, cố vấn của Hiệp hội Nông dân Thái Lan, cho biết: "Nếu nhiên liệu và phân bón trở nên đắt đỏ hơn, nông dân sẽ càng thêm quẫn bách."
Các thương nhân phân bón trong nước cho biết lượng tồn kho hiện tại có thể duy trì trong 2-3 tháng với mức giá hiện nay, nhưng sự bất ổn của chiến tranh đã làm gia tăng lo ngại về nguồn cung và chi phí trong tương lai.
Người trồng lúa Thái Lan cũng không tìm thấy nhiều sự cứu vãn từ thị trường nội địa. Do thu hoạch tốt và nguồn cung thế giới dồi dào, giá gạo trong nước đang ở mức thấp. Theo dữ liệu từ Bộ Nông nghiệp, giá thóc chưa xay xát (độ ẩm 15%) tại vùng Đông Bắc chỉ đạt khoảng 6.800 Baht/tấn vào tháng giêng, bằng khoảng một nửa so với mức 11.000 Baht cùng kỳ năm ngoái.
Sự lo lắng đã khiến một số nông dân phải xếp hàng tại các cây xăng với những thùng container rỗng để tích trữ dầu cho máy gặt đập liên hợp, nhưng nhiều người đã bị từ chối nhằm ngăn chặn tình trạng đầu cơ tích trữ.
 |
| Nông dân Thái Lan thu hoạch lúa (Bloomberg.com) |
Ông Kriengsak cho biết, nhiều người trồng lúa đang bị đè nặng bởi nợ hộ gia đình cao và năng suất thấp, có thể sẽ buộc phải cắt giảm diện tích gieo trồng, trì hoãn trả nợ hoặc phải vay mượn thêm để duy trì cuộc sống.
“Khi doanh số bán hàng thấp hoặc khi chi phí sản xuất tăng cao, nông dân chính là những người phải gánh chịu mọi tổn thất,” ông Kriengsak nói.
Bài báo đăng trên Bloomberg 13/3/2026
Tựa đề: Thai Mideast Rice Exports Halted as War Adds Strain on Farmers
By Patpicha Tanakasempipat
Bản dịch tiếng Việt bởi Gemini
