Trong bối cảnh nhiều quốc gia nhập khẩu gạo lớn đứng trước nguy cơ giảm sản lượng, các chuyên gia cho rằng đây là cơ hội hiếm có để Việt Nam gia tăng xuất khẩu.
Có một câu hỏi tưởng như rất đơn giản nhưng lại quyết định tương lai của nền nông nghiệp Việt Nam: Điều gì làm nên sức mạnh của những quốc gia nông nghiệ p h àng đầu thế giớ i?
Cuộc vận động sáng tác “Lúa gạo Việt – Nguồn cội và tương lai” thu hút tác giả dự thi đến từ khắp các tỉnh thành trên cả nước, có cả các tác giả kiều bào đang sinh sống ở nước ngoài và các tác giả đang công tác trong lực lượng vũ trang.
Xu hướng gạo xanh - phát thải thấp sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh của gạo Việt, thậm chí là yêu cầu bắt buộc ở những phân khúc cao cấp trong tương lai.
Ngày 29/4/2026, Ban Chấp hành Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) đã có Thư Tri Ân gửi đến Thứ trưởng Trần Thanh Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường.
Cô giáo Nguyễn Thị Lệ Tuyết từ miền núi Lào Cai kể chuyện: “Bà nội tôi là người nông dân chính gốc, sống trọn đời mình với ruộng đồng. Lưng bà còng từ sớm vì gánh lúa, đôi tay rám nắng, thô ráp, luôn dính mùi rơm khô và bùn đất. Nhưng trong tâm trí non nớt của tôi ngày ấy, bà là người dịu dàng nhất thế gian”.
Ở nhiều v ù ng nông thôn Đồng bằng sông Cửu Long, câu chuyện thương lái bỏ tiền cọc, không đến thu mua khi gi á nông sản xuống thấp đã không còn là hiện tượng c á biệt.
Tỷ trọng gạo chất lượng cao ngày càng gia tăng, cùng với sự tham gia thị trường của gạo phát thải thấp, đang đưa hạt gạo Việt Nam đi vào các thị trường cao cấp.
Mẹ tôi giống như cây lúa non sau bão, dù bị quật ngã vẫn âm thầm bám rễ vào đất, rút cạn nhựa sống của chính mình để đứng dậy vươn lên. Tôi thấy được sự tương đồng nghiệt ngã mà cao cả ấy: lúa rút tinh hoa từ đất để kết hạt, còn mẹ rút cạn thanh xuân và sức lực trên đôi vai để nuôi con khôn lớn.
Không chỉ giảm chi phí sản xuất, Đề án “1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL đến năm 2030” (viết tắt là Đề án 1 triệu ha lúa) đã mở ra cơ hội đưa gạo Việt tiếp cận phân khúc cao cấp, khi người tiêu dùng toàn cầu ngày càng ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường.
Khi những cơn mưa đầu mùa đổ xuống, người ta sẽ gieo lúa bằng cách, một người dùng chiếc gậy vót nhọn một đầu, vừa đi vừa chọc lỗ xuống đất, một người tra hạt vào các lỗ ấy (gọi là trỉa hạt). Nhờ cỏ cây được đốt nên rẫy lúa ít sâu bệnh, tro than rải ra thành thứ phân hữu cơ rất tốt cho cây lúa phát triển.
1.000 tấn gạo Việt xanh phát thải thấp, với giá trên 1.000 đô la Mỹ/tấn, đã được xuất khẩu sang thị trường châu Âu và Úc. Đây là kết quả nổi bật của việc sản xuất gạo giảm phát thải ở vùng Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL).
Nhà thơ Lâm Trúc từ Long Xuyên thổn thức: “Bình minh khác đã lên / hạt Lúa Mùa xanh màu cổ tích / từng dị bản mùa màng hóa thân vào gốc rạ / trẻ thơ hát bài Cây lúa Thần Nông / trắng những cánh cò chiều muộn”.
Chừng một năm trôi qua, 20 km kênh dẫn nước ngọt đầu tiên tại Đồng Tháp Mười đã đào xong. Mọi người đều biết, phải rửa sạch phèn mới có thể trồng lúa. Nhớ lần đầu ông Năm theo Thông, dẫn anh em ra công trường, đã giật mình sửng sốt. Hàng ngàn con người, từ công an, bộ đội, thanh niên xung phong, cho tới những người bám trụ như ông đang quầy quả chống lại thiên nhiên, bẻ cong dòng chảy .
Tác giả Phan Thành Đạt từ Trường Đại học Đồng Tháp viết về một vẻ đẹp bình dị: “Hạt gạo nằm trắng ngần tràn trong chén sứ/ Vẫn đủ chỗ đựng cả màu xanh/ Hương phù sa tràn ra trong từng thớ lưỡi/ Hậu vị ngọt ngào xoa dịu nỗi đơn côi”.
Nữ tác giả Nguyễn Thị Như Ngọc sinh năm 1990 từ Ninh Bình hát lên giai điệu ngọt ngào “Hạt gạo thơm hương phù sa nặng mênh mang/ Mùa vàng nơi nơi đẹp quá Việt Nam ơi/ Xuôi dòng Cửu Long lại nhớ sông Hồng/ Vàng tươi cánh đồng bát ngát”.
Nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng dùng thể loại lục bát để ca ngợi vẻ đẹp và sức sống của cây lúa Việt Nam nơi miền Trung nắng gió: “ Khúc cung đình của rạ rơm/ Bao nhiêu vũ nữ xòe ôm hoàng triều”.
Càng vào giai đoạn nước rút, càng nhiều tác phẩm gửi về ứng thí. Riêng 15 ngày cuối tháng 4/2026, đã có tổng cộng 162 bài dự thi ở các thể loại thơ, văn xuôi và ca khúc. Vì vậy, những tác phẩm qua vòng sơ khảo sẽ tiếp tục được giới thiệu trên trang web trong tháng 5 này.
Buổi trưa, đi ngang một cánh đồng… Không còn màu xanh. Không còn tiếng chim.
Hành trình nhậ n di ện và chuyển đổi một nền nông nghiệp
Nữ nhạc sĩ Thu Hường từ Lâm Đồng lắng đọng tâm sự trong từng câu hát: “Cánh đồng xanh thì thầm kể chuyện/ Mẹ hóa mùa vàng nuôi lớn đời con/ Hạt gạo trắng như trăng non tháng tám/ Nâng niu bàn tay thơm cả quê nhà”.
Không chỉ giới thiệu quy trình canh tác mới, lễ khởi động "Vùng liên kết một triệu héc-ta canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp" tại Đồng Tháp còn mở ra một mô hình tổ chức sản xuất mới.
Nhiều năm qua, thế giới biết đến Việt Nam là quốc gia hàng đầu về xuất khẩu gạo. Khái niệm “gạo giảm phát thải” vẫn còn khá xa lạ với nhiều doanh nghiệp lúa gạo trong nước.
Africa is not seeking cutting-edge technologies or large-scale models, but suitable solutions to natural, economic and social conditions.
Giá lúa gạo hôm nay tiếp tục ổn định tại Đồng bằng sông Cửu Long. Trong khi đó, giá gạo xuất khẩu giảm so với đầu tuần do áp lực cạnh tranh quốc tế gia tăng.
Mẹ tôi giống như cây lúa non sau bão, dù bị quật ngã vẫn âm thầm bám rễ vào đất, rút cạn nhựa sống của chính mình để đứng dậy vươn lên. Tôi thấy được sự tương đồng nghiệt ngã mà cao cả ấy: lúa rút tinh hoa từ đất để kết hạt, còn mẹ rút cạn thanh xuân và sức lực trên đôi vai để nuôi con khôn lớn.
Khi những cơn mưa đầu mùa đổ xuống, người ta sẽ gieo lúa bằng cách, một người dùng chiếc gậy vót nhọn một đầu, vừa đi vừa chọc lỗ xuống đất, một người tra hạt vào các lỗ ấy (gọi là trỉa hạt). Nhờ cỏ cây được đốt nên rẫy lúa ít sâu bệnh, tro than rải ra thành thứ phân hữu cơ rất tốt cho cây lúa phát triển.
Nhà thơ Lâm Trúc từ Long Xuyên thổn thức: “Bình minh khác đã lên / hạt Lúa Mùa xanh màu cổ tích / từng dị bản mùa màng hóa thân vào gốc rạ / trẻ thơ hát bài Cây lúa Thần Nông / trắng những cánh cò chiều muộn”.
Chừng một năm trôi qua, 20 km kênh dẫn nước ngọt đầu tiên tại Đồng Tháp Mười đã đào xong. Mọi người đều biết, phải rửa sạch phèn mới có thể trồng lúa. Nhớ lần đầu ông Năm theo Thông, dẫn anh em ra công trường, đã giật mình sửng sốt. Hàng ngàn con người, từ công an, bộ đội, thanh niên xung phong, cho tới những người bám trụ như ông đang quầy quả chống lại thiên nhiên, bẻ cong dòng chảy .
Tác giả Phan Thành Đạt từ Trường Đại học Đồng Tháp viết về một vẻ đẹp bình dị: “Hạt gạo nằm trắng ngần tràn trong chén sứ/ Vẫn đủ chỗ đựng cả màu xanh/ Hương phù sa tràn ra trong từng thớ lưỡi/ Hậu vị ngọt ngào xoa dịu nỗi đơn côi”.
Nữ tác giả Nguyễn Thị Như Ngọc sinh năm 1990 từ Ninh Bình hát lên giai điệu ngọt ngào “Hạt gạo thơm hương phù sa nặng mênh mang/ Mùa vàng nơi nơi đẹp quá Việt Nam ơi/ Xuôi dòng Cửu Long lại nhớ sông Hồng/ Vàng tươi cánh đồng bát ngát”.
Nhà thơ Nguyễn Thanh Mừng dùng thể loại lục bát để ca ngợi vẻ đẹp và sức sống của cây lúa Việt Nam nơi miền Trung nắng gió: “ Khúc cung đình của rạ rơm/ Bao nhiêu vũ nữ xòe ôm hoàng triều”.
Càng vào giai đoạn nước rút, càng nhiều tác phẩm gửi về ứng thí. Riêng 15 ngày cuối tháng 4/2026, đã có tổng cộng 162 bài dự thi ở các thể loại thơ, văn xuôi và ca khúc. Vì vậy, những tác phẩm qua vòng sơ khảo sẽ tiếp tục được giới thiệu trên trang web trong tháng 5 này.
Nữ nhạc sĩ Thu Hường từ Lâm Đồng lắng đọng tâm sự trong từng câu hát: “Cánh đồng xanh thì thầm kể chuyện/ Mẹ hóa mùa vàng nuôi lớn đời con/ Hạt gạo trắng như trăng non tháng tám/ Nâng niu bàn tay thơm cả quê nhà”.
