Khởi đầu hành trình
hạt gạo xanh, phát thải thấp
Hướng tới thịnh vượng cho người nông dân
Cứ mỗi mùa lúa chín, bà con mình lại hỏi nhau một câu rất quen: “Năm nay lúa có được giá không?”. Phía sau câu hỏi ấy là tiền giống, tiền phân, tiền thuốc, là bao ngày nắng mưa và chuyện cơm áo của cả nhà.
Bây giờ, trên những cánh đồng Đồng bằng sông Cửu Long, có lẽ cần thêm một câu hỏi nữa: “Ngoài hạt gạo, mình còn tạo ra giá trị gì?”
Hạt gạo còn được nhìn bằng lượng nước tiết kiệm, vật tư sử dụng hợp lý, phát thải giảm đi và đời sống người trồng lúa khá lên.
Đề án phát triển bền vững một triệu hécta chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long vì vậy không đơn thuần là câu chuyện diện tích. Đó là cơ hội tổ chức lại sản xuất, canh tác và ngành hàng lúa gạo. Đích đến vẫn phải là sự thịnh vượng của người nông dân.
Phát thải thấp không có nghĩa là không phát thải. Đó là quá trình giảm dần bằng cách làm phù hợp, đo lường nghiêm túc và cải thiện qua từng mùa. Làm thật, đo thật, rồi mới nói về giá trị xanh.
“Bán một chuyến hàng thành công là một giao dịch, khách hàng quay lại nhiều lần mới là niềm tin.”
Một chuyến hàng là giao dịch, khách quay lại mới là niềm tin
Ngày 5 tháng 6 năm 2025, doanh nghiệp Trung An xuất khẩu 500 tấn gạo Japonica mang nhãn hiệu mới sang Nhật Bản, với mức giá được công bố 820 USD một tấn. Khối lượng chưa lớn, nhưng là tín hiệu đáng mừng: gạo xanh, phát thải thấp đã bước vào hợp đồng thương mại.
Tại một hội thảo quốc tế của Ngân hàng Thế giới vào tháng 2 năm 2026, trường hợp gạo phát thải thấp của Việt Nam bán sang Nhật Bản với mức khoảng 800 USD một tấn, so với mức tham chiếu 600–700 USD, được nhắc đến như một ví dụ về tiềm năng thương hiệu. Đến tháng 5 năm 2026, VIETRISA cho biết khoảng 70.000 tấn gạo đã được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu và bước đầu tiếp cận một số thị trường quốc tế.
Những con số đáng khích lệ, nhưng cần nhìn cho đúng. Gạo được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu không có nghĩa là toàn bộ đã xuất khẩu. Một chuyến hàng có giá cao cũng chưa đủ chứng minh phần chênh lệch đều nhờ giảm phát thải. Giá còn phụ thuộc vào giống, chất lượng, hợp đồng và thời điểm bán. Nói đúng sự thật cũng là giữ uy tín cho gạo Việt.
Thương hiệu không chỉ nằm trên bao bì đẹp. Thương hiệu nằm ở chỗ người mua tin, người bán giữ lời, người trồng lúa được hưởng lợi.
Người nông dân phải là người được hưởng lợi trước hết
Nói đến chuyển đổi xanh, đôi khi chúng ta hào hứng với những thuật ngữ mới, những tiêu chuẩn mới, những thiết bị mới. Nhưng bà con có lẽ sẽ hỏi một câu rất thật: “Làm vậy rồi thu nhập có khá hơn không?”. Câu trả lời phải nằm trên từng công ruộng, từng mùa vụ.
Nếu muốn nông dân giảm giống gieo sạ, tiết kiệm nước, sử dụng vật tư hợp lý, ghi chép nhật ký và tuân thủ quy trình, thì phải giúp bà con thấy được cái lợi, được hướng dẫn đến nơi đến chốn và có người cùng chia sẻ rủi ro. Không thể để nông dân gánh hết chi phí chuyển đổi. Giá trị tăng thêm, nếu có, phải được chia sẻ công bằng với người trực tiếp làm ra hạt lúa.
Người nông dân cũng không phải người chỉ biết làm theo chỉ dẫn. Bà con hiểu đất, hiểu nước, hiểu con sâu, cây lúa bằng kinh nghiệm của nhiều mùa vụ. Khi tri thức ấy gặp tri thức khoa học, những giải pháp mới có cơ hội đi vào cuộc sống.
Lấy nông dân làm trung tâm là biết lắng nghe, cùng tính toán, xem bà con là đối tác trong chuỗi giá trị. Chuyển đổi xanh phải giúp người trồng lúa bớt lo hơn, tự tin hơn, chứ không thêm một gánh nặng trên vai.
Ai cùng đi trên hành trình này?
Nhấp vào từng vai trò để xem trách nhiệm và đóng góp
Hợp tác xã
Tổ chức cánh đồng
Doanh nghiệp
Mở đường ra thị trường
Nhà khoa học
Mang tri thức về ruộng
Chính quyền
Tạo điều kiện hợp tác
VIETRISA
Kết nối để không ai đi riêng
Chọn một vai trò ở trên để xem chi tiết đóng góp trong hành trình hạt gạo xanh.
Những dấu mốc đáng nhớ
Chuyến hàng đầu tiên sang Nhật
Trung An xuất khẩu 500 tấn gạo Japonica mang nhãn hiệu mới, giá công bố 820 USD/tấn – tín hiệu gạo xanh bước vào hợp đồng thương mại.
Được nhắc tại hội thảo Ngân hàng Thế giới
Gạo phát thải thấp của Việt Nam bán sang Nhật khoảng 800 USD/tấn, so với mức tham chiếu 600–700 USD, được nêu như ví dụ về tiềm năng thương hiệu.
Khoảng 70.000 tấn được cấp quyền sử dụng nhãn hiệu
VIETRISA công bố bước đầu tiếp cận một số thị trường quốc tế. Nhưng nhãn hiệu chưa đồng nghĩa với toàn bộ đã xuất khẩu – cần nhìn đúng sự thật để giữ uy tín.
Từ giao dịch đến niềm tin
Chất lượng ổn định, lời hứa được giữ, và người trồng lúa thực sự được hưởng lợi mới khiến khách hàng quay lại.
Những nguyên tắc cần giữ
“Không ai đi xa nếu đứng một mình.”— Lê Minh Hoan
Cùng nhau làm nên giá trị hạt gạo Việt
Có lẽ điều đáng mừng nhất của hành trình này là một sự thay đổi trong cách nghĩ. Từ làm nhiều lúa sang tạo thêm giá trị trên cánh đồng. Từ cạnh tranh chủ yếu bằng giá bán sang cạnh tranh bằng chất lượng, trách nhiệm và niềm tin. Từ ruộng riêng lẻ sang cánh đồng có tổ chức, cùng gánh vác việc chung.
Tất nhiên, không phải cứ in chữ “xanh” lên bao gạo là bán được giá cao. Giá trị xanh phải đến từ cách làm thật, được đo lường, được thị trường chấp nhận và được chia sẻ hợp lý.
Hành trình một triệu hécta lúa chất lượng cao, phát thải thấp mới chỉ bắt đầu. Phía trước còn không ít khó khăn. Nhưng nếu nông dân là trung tâm, hợp tác xã tổ chức lại cánh đồng, doanh nghiệp dẫn dắt thị trường, nhà khoa học cung cấp tri thức, chính quyền đồng hành và VIETRISA kết nối các nguồn lực, chúng ta có cơ sở để đi tiếp.
Đích đến của hạt gạo xanh, phát thải thấp không chỉ là thêm một chuyến hàng, một thị trường hay một nhãn hiệu.
Đích đến là có thêm nhiều người nông dân được cùng đi, cùng lớn lên và cùng thịnh vượng.
Để từ hạt gạo xanh hôm nay, mở ra những mùa vàng ngày mai.
