Hội nghị Ban chấp hành Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam VIETRISA tổ chức chiều 5/9 tại TP.HCM, đã thông qua Nghị quyết chấp thuận ông Bùi Bá Bổng được thôi nhiệm vụ Chủ tịch VIETRISA theo nguyện vọng cá nhân, đồng thời bầu ông Lê Thanh Tùng thay thế vị trí Chủ tịch VIETRISA.


 Thông tin chi tiết về nhân sự Ban chấp hành và Ban Thường vụ VIETRISA, sẽ được chúng tôi cập nhật, sau khi có ý kiến phê chuẩn của Bộ Nội vụ. Dưới đây là bài viết của nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan về chiếc ghế Chủ tịch VIETRISA không chỉ đổi người ngồi, mà chuyển tiếp một lời hẹn với hạt gạo Việt.

 

Có những cuộc chuyển giao diễn ra bằng một quyết định. Có những cuộc chuyển giao lại khiến người ta nghĩ nhiều hơn về hai chữ tiếp nối.

Hôm nay, anh Bùi Bá Bổng trao lại vị trí Chủ tịch Hiệp hội Ngành hàng Lúa gạo Việt Nam - VIETRISA cho anh Lê Thanh Tùng, người đã đồng hành trong vai trò Phó Chủ tịch.

Một người bước lui lại một khoảng.

Một người bước lên phía trước một bước.

Nhưng có lẽ, với một hiệp hội ngành hàng, câu chuyện không nằm ở chỗ ai ngồi vào chiếc ghế nào. Điều đáng nghĩ hơn là trách nhiệm nào đang được trao tay, niềm tin nào đang được gửi lại và hành trình nào cần được tiếp tục.

Bởi chiếc ghế rồi sẽ có người đến, người đi. Còn hạt gạo Việt vẫn đi trên một hành trình dài.

Người đi trước không rời khỏi cánh đồng

Nhắc đến anh Bùi Bá Bổng là nhắc đến một người đã dành phần lớn cuộc đời mình cho cây lúa.

Có những người nghiên cứu cây lúa trong phòng thí nghiệm. Có người nhìn cây lúa từ cánh đồng. Có người nhìn hạt gạo từ thị trường. Và có những người, sau nhiều năm đi cùng ngành lúa gạo, dần nhìn thấy tất cả những điều ấy trong cùng một bức tranh.

Khoa học không đứng riêng với sản xuất.

Sản xuất không đứng ngoài thị trường.

Thị trường không thể tách khỏi người nông dân.

Người nông dân lại không thể đứng một mình trước những thay đổi của khí hậu, tiêu chuẩn xanh, chất lượng, truy xuất nguồn gốc và những đòi hỏi ngày càng cao của người tiêu dùng.

Có lẽ đó cũng chính là lý do VIETRISA ra đời.

Không phải để có thêm một tổ chức.

Mà để có thêm một không gian kết nối.

Một nơi người làm giống có thể ngồi với người trồng lúa; nhà khoa học ngồi với doanh nghiệp; hợp tác xã gặp người mua hàng; cơ quan quản lý nghe tiếng nói từ thị trường; và tất cả cùng nhìn về người nông dân đang đứng giữa ruộng đồng.

Trong những ngày đầu của một tổ chức, người đứng đầu thường phải làm nhiều hơn việc điều hành. Cần tạo niềm tin, quy tụ con người, giữ cho những khác biệt không trở thành khoảng cách.

Anh Bùi Bá Bổng đã đi một đoạn đường như vậy.

Hôm nay trao lại vị trí Chủ tịch không có nghĩa là rời khỏi cánh đồng. Người đi trước đôi khi chỉ đổi vị trí để người đi sau có thêm khoảng rộng mà bước tới.

Trao ghế hay trao gửi?

Có lẽ nên gọi hôm nay là một lần trao gửi.

Trao gửi một tổ chức còn trẻ.

Trao gửi những mối liên kết vừa được hình thành.

Trao gửi những kỳ vọng về một ngành hàng lúa gạo không chỉ nhiều hơn, mà tốt hơn; không chỉ bán được giá hơn, mà tạo ra nhiều giá trị hơn; không chỉ nghĩ về một mùa vụ, mà nghĩ về sức khỏe của đất, nguồn nước, sinh kế người trồng lúa và uy tín hạt gạo Việt Nam.

Anh Lê Thanh Tùng nhận vị trí Chủ tịch trong một thời điểm câu chuyện lúa gạo đã khác rất nhiều.

Nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội Lê Minh Hoan phát biểu tại hội nghị.


Ngày trước thường hỏi: “Năm nay được bao nhiêu tấn?”

Hôm nay phải hỏi thêm: sản xuất với chi phí bao nhiêu? Phát thải thế nào? Chất lượng ra sao? Nông dân nhận được bao nhiêu trong giá trị cuối cùng? Rơm rạ đi đâu? Đất sau mỗi vụ khỏe hơn hay yếu đi? Doanh nghiệp và nông dân đang mua bán với nhau từng vụ hay đang cùng xây dựng một vùng nguyên liệu lâu dài?

Chỉ vài câu hỏi thôi đã cho thấy chiếc ghế Chủ tịch ngày nay không phải là chiếc ghế của một người đứng trên hiệp hội.

Đó phải là vị trí của một người đứng giữa những mối quan hệ.

Đứng giữa để nối.

Đứng giữa để nghe.

Đứng giữa để những tiếng nói khác nhau tìm được một điểm chung.

Một hiệp hội không thể chỉ sống bằng hội nghị

Thách thức đối với bất kỳ hiệp hội ngành hàng nào cũng vậy: làm sao để những điều được nói trong hội trường đi được ra ngoài cánh đồng?

Một biên bản ghi nhớ sẽ có ý nghĩa gì nếu người nông dân vẫn bán lúa một mình?

Một diễn đàn sẽ để lại điều gì nếu doanh nghiệp về doanh nghiệp, nhà khoa học về viện nghiên cứu, hợp tác xã lại trở về với những khó khăn cũ?

Một chương trình lớn sẽ đi được bao xa nếu từng mắt xích vẫn chỉ quan tâm phần lợi ích của riêng mình?

Vì vậy, vai trò của VIETRISA có lẽ không chỉ là đại diện cho hội viên, mà sâu hơn là kiến tạo một hệ sinh thái ngành hàng.

Trong hệ sinh thái ấy, không ai là trung tâm duy nhất.

Doanh nghiệp cần nông dân.

Nông dân cần hợp tác xã.

Hợp tác xã cần thị trường.

Thị trường cần tiêu chuẩn.

Tiêu chuẩn cần khoa học.

Khoa học lại chỉ thực sự có giá trị khi chạm được vào ruộng đồng và đời sống.

Khi nhìn như vậy, công việc của người đứng đầu hiệp hội không phải làm thay tất cả mọi người, mà tạo điều kiện để mọi người làm được việc cùng nhau.

Từ giao dịch sang hợp tác.

Từ mua bán mùa vụ sang đồng hành dài hạn.

Từ chuỗi cung ứng sang hệ sinh thái.

Từ câu chuyện của từng doanh nghiệp sang câu chuyện chung của hạt gạo Việt.

Chiếc ghế càng cao, càng cần ngồi thấp xuống

Một hiệp hội mạnh không phải vì Chủ tịch nói nhiều.

Có khi ngược lại.

Càng đi vào vai trò kết nối, càng cần biết lắng nghe.

Nghe người nông dân nói điều mình đang lo.

Nghe hợp tác xã nói điều mình chưa làm được.

Nghe doanh nghiệp nói về những tín hiệu rất xa ngoài thị trường.

Nghe nhà khoa học cảnh báo những điều chưa nhìn thấy ngay trong một mùa vụ.

Và đôi khi cũng cần nghe những ý kiến không giống với suy nghĩ của mình.

Đó có lẽ là hai chữ khiêm cung trong quản trị.

Không phải tự hạ thấp mình.

Mà là biết rằng dù có nhiều trải nghiệm đến đâu, vẫn có những điều mình chưa biết. Dù đứng ở vị trí nào, vẫn cần trí tuệ của người khác.

Một tổ chức ngành hàng càng nhiều thành viên, càng không thể đi bằng tư duy “một người biết hết”.

Người lãnh đạo giỏi không nhất thiết là người có nhiều câu trả lời nhất.

Có khi là người biết đặt đúng câu hỏi để mọi người cùng tìm câu trả lời.

Hạt gạo còn một hành trình dài

Hôm nay là một dấu mốc của VIETRISA.

Xin cảm ơn anh Bùi Bá Bổng về đoạn đường đã mở.

Và xin gửi một lời chúc đến anh Lê Thanh Tùng trên đoạn đường tiếp theo.

Nhưng có lẽ lời chúc ý nghĩa nhất không phải là chúc một nhiệm kỳ thành công.

Mà là mong VIETRISA ngày càng trở thành nơi người ta tìm đến nhau vì cùng một vấn đề, chứ không chỉ gặp nhau vì cùng một cuộc họp.

Nơi một doanh nghiệp nhìn lợi ích của người nông dân cũng là lợi ích lâu dài của mình.

Nơi người nông dân hiểu tiêu chuẩn thị trường không phải một rào cản, mà là cánh cửa.

Nơi nhà khoa học không chỉ có công trình, mà có những thay đổi nhìn thấy được trên cánh đồng.

Nơi những hạt gạo đi ra thế giới mang theo không chỉ chất lượng, mà cả câu chuyện về đất đai, con người, trách nhiệm và văn hóa của một quốc gia có nền văn minh lúa nước.

Rồi một ngày nào đó, cũng sẽ có một lần trao tay khác.

Người hôm nay bước lên rồi cũng sẽ trở thành người đi trước.

Đó là lẽ bình thường của một tổ chức.

Điều còn lại không phải ai đã ngồi chiếc ghế Chủ tịch bao lâu.

Điều còn lại là trong quãng thời gian ấy, bao nhiêu người đã được kết nối, bao nhiêu niềm tin được tạo dựng, bao nhiêu giá trị được chia sẻ và người trồng lúa có thấy mình thực sự là một phần của ngành hàng hay chưa.

Chiếc ghế được trao lại.

Trách nhiệm được tiếp nối.

Còn cánh đồng thì vẫn ở đó.

Mỗi mùa lúa mới lại bắt đầu từ một hạt giống nhỏ.

Và một tổ chức cũng vậy: chỉ thực sự lớn lên khi từng người cùng gieo vào đó một chút niềm tin, một chút trách nhiệm và một lời hẹn rằng:

Đi cùng nhau, để hạt gạo Việt đi xa hơn.

Thịnh vượng bắt đầu từ người trồng lúa!

                                   LÊ MINH HOAN