Mô hình trồng lúa chất lượng cao, phát thải thấp giúp nông dân xã Trường Thành giảm chi phí, tăng lợi nhuận hơn 2 triệu đồng/ha, mở hướng sản xuất bền vững.
Hiệu quả rõ nét từ mô hình thực tiễn
Ngày 3/4, UBND xã Trường Thành, TP Cần Thơ tổ chức Hội thảo tổng kết mô hình sản xuất lúa vụ đông xuân năm 2026 thuộc Đề án “Phát triển bền vững một triệu hecta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp”. Hội thảo có sự tham dự của ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch thường trực - kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam; bà Trần Mỹ Hạnh, đại diện Cục trông trọt và Bảo vệ thực vât thuộc (Bộ NN-MT) cùng đại diện các sở, ngành, doanh nghiệp và nông dân trên địa bàn.
 |
| Các đại biểu tham dự Hội thảo tổng kết mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp vụ đông xuân 2026 tại xã Trường Thành, TP Cần Thơ. Ảnh: Lê Hoàng Vũ. |
Ông Lê Tấn Thiện, Phó Chủ tịch UBND xã Trường Thành, cho biết: Mô hình được triển khai trên cơ sở các kế hoạch của thành phố và địa phương, với mục tiêu năm 2026 đạt 100ha, tiến tới 865ha vào năm 2030. Mô hình tập trung giảm giống gieo sạ xuống còn 70 kg/ha, giảm 20% phân bón, thuốc BVTV và nước tưới. Đồng thời đảm bảo 100% diện tích có hợp đồng bao tiêu, cơ giới hóa đồng bộ và giảm phát thải khí nhà kính.
Trong vụ đông xuân 2026, địa phương đã kết nối doanh nghiệp ký hợp đồng bao tiêu 60ha lúa với 43 hộ dân tham gia, sử dụng giống xác nhận Đài Thơm 8. Kết quả cho thấy chi phí sản xuất giảm đáng kể, năng suất tăng từ 100 - 200 kg/ha, lợi nhuận cao hơn 2 triệu/ha so với ruộng đối chứng. Bên cạnh đó nông dân còn được doanh nghiệp đứng ra bao tiêu mua giá lúa cao hơn 200 đồng/kg so với giá thị trường.
Ông Thiện nhấn mạnh, mô hình đã chứng minh tính ưu việt rõ rệt so với canh tác truyền thống. Việc giảm chi phí đầu vào nhưng vẫn giữ ổn định năng suất giúp lợi nhuận của nông dân tăng hơn. Đây là động lực quan trọng để bà con mạnh dạn thay đổi tập quán sản xuất.
Không chỉ hiệu quả kinh tế, mô hình còn mang lại giá trị xã hội khi thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, từ nhỏ lẻ sang liên kết, có kế hoạch và định hướng thị trường. Về môi trường, việc áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ, giảm phân thuốc đã góp phần giảm đáng kể phát thải khí nhà kính yếu tố then chốt trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng gay gắt tại ĐBSCL.
 |
| Đại biểu, nông dân tham quan thực tế mô hình sản xuất lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại cánh đồng xã Trường Thành. Ảnh: Lê Hoàng Vũ. |
Hợp tác xã “hạt nhân” tổ chức lại sản xuất
Nhân dịp này lãnh đạo UBND xã Trường Thành trao giấy chứng nhận thành lập HTX Lúa sạch Trường Thành, ấp Thới Phước 1, xã Trường Thành. Ban đầu HTX mới thành lập có 7 thành viên, diện tích 21ha, HTX được kỳ vọng trở thành đầu mối tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ và xây dựng thương hiệu lúa sạch địa phương.
Ông Trần Công Danh, Giám đốc HTX chia sẻ: “Sự ra đời của HTX không chỉ là cột mốc hợp tác của nông dân mà còn là khát vọng xây dựng thương hiệu lúa gạo bền vững. Chúng tôi cam kết vận hành đúng định hướng, nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường liên kết với doanh nghiệp để phát triển lâu dài”.
Theo lãnh đạo địa phương, HTX sẽ đóng vai trò “hạt nhân” trong chuỗi giá trị, là cầu nối giữa nông dân với doanh nghiệp, đồng thời là nơi tiếp nhận, triển khai tiến bộ kỹ thuật và các chính sách hỗ trợ. Để phát huy hiệu quả, HTX cần tuân thủ nghiêm quy trình kỹ thuật, đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu “Lúa sạch Trường Thành” và nâng cao năng lực quản trị.
Chính quyền xã cam kết tiếp tục đồng hành, hỗ trợ HTX từ đào tạo, chuyển giao kỹ thuật đến kết nối thị trường và đầu tư hạ tầng. Đồng thời, địa phương sẽ đẩy mạnh vận động người dân tham gia Đề án, mở rộng quy mô sản xuất gắn với bảo vệ môi trường.
 |
| Ra mắt HTX Lúa sạch Trường Thành, tạo dấu mốc quan trọng trong tổ chức lại sản xuất theo chuỗi giá trị. Ảnh: Lê Hoàng Vũ. |
Ông Lê Thanh Tùng, Phó Chủ tịch thường trực - kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam cho biết: ĐBSCL có 1,5 triệu hecta đất lúa, sản lượng 1 năm khoảng 24 triệu tấn, ngoài để ăn chúng ta còn có dư để xuất khẩu và là nước xuất khẩu đứng thứ 3 thế giới về sản lượng. Hiện nay, Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao phát thải thấp do Chính phủ ban hành, mục đích là tổ chức sản xuất lại chuỗi giá trị chặt chẽ hơn bắt đầu từ người trồng lúa, cần phải biết giảm chi phí đầu vào để chúng ta kiểm soát được giá bàn.
Do vậy, Vietrisa được sự hỗ trợ của Viện lúa quốc tế IRRI, xây dựng công cụ Viricert để đánh giá mức độ tuân thủ của người trồng lúa đối với quy trình 4043 được Cục Trồng trọt và BVTV ban hành. Với mục đích để công nhận cho các HTX và người trồng lúa và doanh nghiệp là thành viên của Hiệp hội có tham gia đề án được chứng nhận và sử dụng nhãn hiệu Gạo Việt xanh, phát thải thấp, tạo thêm uy tín cho thị trường xuất khẩu.
Ông Tùng cũng đánh giá cao nỗ lực của địa phương trong triển khai mô hình. Ông cho rằng việc nông dân và HTX tham gia Đề án không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn góp phần tái cấu trúc ngành lúa gạo theo hướng bền vững, giảm phát thải và nâng cao giá trị xuất khẩu. Có thể nói việc thực hiện chuỗi liên kết sản xuất thông qua HTX là hướng đi tất yếu. Khi tổ chức sản xuất tốt, tuân thủ quy trình và gắn với doanh nghiệp, hạt gạo không chỉ bán được giá cao hơn mà còn có cơ hội tham gia sâu vào thị trường quốc tế.
 |
| Thu hoạch lúa bằng cơ giới tại mô hình lúa chất lượng cao ở xã Trường Thành, góp phần giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và giảm phát thải trong sản xuất. Ảnh: Lê Hoàng Vũ. |
Tuy với những kết quả bước đầu tích cực cùng sự vào cuộc đồng bộ của chính quyền, doanh nghiệp và nông dân, mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Trường Thành được kỳ vọng sẽ tiếp tục được nhân rộng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững ngành lúa gạo vùng ĐBSCL.
Lê Hoàng Vũ
