Bài dự
thi “Lúa gạo Việt – Nguồn cội và tương lai”
HẠT GẠO
VIỆT TỪ RUỘNG ĐỒNG ĐẾN TƯƠNG LAI
TRẦN
THỊ HỒNG LAN
(Phó Chủ
tịch kiêm Tổng Thư ký Tổng hội Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam)
Có những
điều quen thuộc đến mức ta ít khi dừng lại để nghĩ về nó. Bát cơm trắng trong
mỗi bữa ăn của người Việt là một điều như thế.
Chúng ta ăn
cơm mỗi ngày, nhưng ít khi tự hỏi rằng hạt gạo nhỏ bé ấy đã đi qua bao nhiêu
mùa mưa nắng, bao nhiêu cánh đồng và bao nhiêu giọt mồ hôi của người nông dân
trước khi đến với bữa cơm gia đình.
Đằng sau hạt
gạo giản dị ấy là cả một hành trình dài của đất, của nước, của con người – và
của nền văn minh lúa nước đã nuôi dưỡng dân tộc Việt Nam suốt hàng nghìn năm.
Cây lúa đã
gắn bó với người Việt từ rất xa xưa. Khi những cư dân đầu tiên định cư dọc theo
các dòng sông lớn, họ học cách dẫn nước vào ruộng, gieo mạ, cấy lúa và sống
cùng nhịp điệu của mùa mưa nắng. Qua bao thế hệ, cây lúa không chỉ nuôi sống
con người mà còn trở thành một phần của văn hóa và ký ức dân tộc.
Trong những
câu ca dao quen thuộc, trong tiếng ru của mẹ, trong lễ hội làng quê, hình ảnh
cánh đồng lúa luôn hiện diện như biểu tượng của sự sống và sự no ấm. Bát cơm vì
thế không chỉ là thức ăn, mà là kết tinh của mồ hôi người nông dân và sự hào
phóng của đất trời.
Đi dọc đất
nước, từ những cánh đồng lúa trù phú của Đồng bằng sông Hồng đến vùng châu thổ
rộng lớn của Đồng bằng sông Cửu Long, từ những thửa ruộng bậc thang nơi miền
núi đến những cánh đồng ven biển đầy nắng gió, cây lúa vẫn hiện diện thân thuộc
trong đời sống của người nông dân Việt Nam.
Dù ở đồng
bằng hay miền núi, dù nơi đất phù sa màu mỡ hay vùng ven biển nhiều gió mặn,
những hạt lúa vẫn âm thầm lớn lên qua từng mùa vụ, nuôi sống con người và giữ
gìn nhịp sống của làng quê Việt Nam.
Mỗi mùa lúa
chín, cánh đồng bừng lên màu vàng óng. Hương lúa mới lan trong gió mang lại cảm
giác rất riêng của làng quê – một thứ hương thơm giản dị mà ai từng lớn lên ở
nông thôn đều khó có thể quên.
Ở những cánh
đồng đang vào vụ gặt, tiếng máy gặt hòa cùng tiếng nói cười của người nông dân,
mùi rơm mới phảng phất trong không khí. Những bó lúa vàng được chất lên bờ
ruộng, ánh nắng cuối ngày phủ lên cánh đồng một màu vàng ấm. Khoảnh khắc ấy
khiến người ta cảm nhận rõ nhất niềm vui của một mùa vụ đã thành công.
Nhìn lại
chặng đường phát triển của đất nước, hành trình của hạt gạo Việt Nam cũng phản
chiếu hành trình đi lên của nền nông nghiệp Việt Nam. Từ một quốc gia từng
thiếu lương thực, Việt Nam đã vươn lên trở thành một trong những nước xuất khẩu
gạo hàng đầu thế giới. Hạt gạo Việt Nam ngày nay đã có mặt trên bàn ăn của hàng
trăm triệu người ở nhiều quốc gia.
Đằng sau
những mùa vàng ấy là sự cần mẫn của người nông dân, là những tháng năm miệt mài
của các nhà khoa học chọn tạo giống lúa, là nỗ lực đổi mới của cả ngành nông
nghiệp.
Nhưng hành
trình của hạt gạo Việt Nam vẫn đang tiếp tục. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu
và những yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, ngành lúa gạo Việt Nam
đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi mới. Không chỉ sản xuất nhiều hơn, chúng
ta còn phải sản xuất theo hướng bền vững hơn, xanh hơn và hiệu quả hơn.
Những mô
hình canh tác lúa giảm phát thải, tiết kiệm nước, ứng dụng khoa học công nghệ
đang dần thay đổi cách thức sản xuất truyền thống. Các chuỗi liên kết giữa nông
dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và nhà khoa học cũng đang hình thành, giúp nâng
cao giá trị của hạt gạo và mở ra những cơ hội mới cho người nông dân.
Ngày nay,
khi nhắc đến gạo Việt Nam, người ta không chỉ nghĩ đến sản lượng mà còn nghĩ
đến chất lượng, đến thương hiệu và đến trách nhiệm với môi trường. Hạt gạo Việt
Nam vì thế không chỉ là sản phẩm của đất đai và lao động, mà còn là kết quả của
tri thức và của đổi mới sáng tạo.
Mỗi lần đứng
trước một cánh đồng lúa chín vàng, tôi lại nghĩ đến hành trình của hạt gạo – từ
hạt giống nhỏ bé được gieo xuống đất, lớn lên nhờ nắng gió và bàn tay chăm sóc
của người nông dân, rồi đi qua những công đoạn thu hoạch, xay xát để trở thành
bát cơm trắng trên bàn ăn.
Có lẽ vì thế mà với nhiều người nông dân, hạt lúa không chỉ là cây trồng trên ruộng mà còn là niềm hy vọng của cả một mùa vụ. Hành trình ấy giản dị nhưng chứa đựng biết bao câu chuyện về lao động, về sáng tạo và về khát vọng vươn lên của con người. Và có lẽ, trong mỗi bát cơm trắng của hôm nay, không chỉ có vị ngọt của hạt gạo mà còn có ký ức của ruộng đồng, mồ hôi của người nông dân và niềm hy vọng về một nền nông nghiệp Việt Nam xanh hơn, bền vững hơn trong tương lai.
