Những người phụ nữ gieo mầm xanh

Tặng những người phụ nữ gắn bó với nông nghiệp nhân ngày 8/3

Một buổi sáng tháng Ba trên cánh đồng Đồng bằng sông Cửu Long.

Sương còn đọng trên những lá lúa non. Xa xa, vài người phụ nữ đã lội ruộng từ sớm. Họ đi chậm, cúi xuống, nâng từng bụi lúa lên xem, giống như một người mẹ đang xem lại giấc ngủ của đứa con nhỏ.

Một người nông dân đứng bên bờ ruộng nói vui: “Ruộng cũng như con nít vậy, phải chăm chút từng chút”.

Có lẽ vì vậy mà trên những cánh đồng lúa Việt Nam, hình ảnh quen thuộc nhất vẫn là người phụ nữ.

Người phụ nữ cấy lúa.

Người phụ nữ nhổ cỏ.

Người phụ nữ phơi lúa ngoài sân.

Và nhiều khi, phụ nữ còn là người giữ nhịp sống của cả một gia đình nông thôn.

Ngày 8/3 thường được nhắc đến bằng những bó hoa. Nhưng nếu nhìn kỹ, những cánh đồng Việt Nam cũng đầy hoa - những bông lúa, những vườn cây, những mùa trái ngọt. Và giữa những “vườn hoa” ấy, có những người phụ nữ lặng lẽ bước qua từng ngày, như một phần tự nhiên của đất.

Người phụ nữ trên cánh đồng

Người phụ nữ nông thôn có một thứ tri thức rất đặc biệt.

Không phải tri thức trong sách vở, mà là tri thức của đất.

Họ biết nhìn màu nước để đoán mùa mưa. Biết nhìn lá lúa để biết ruộng thiếu gì. Biết nghe tiếng gió để đoán một cơn mưa sắp đến.

Nhiều khi, trước khi những báo cáo khoa học kịp nói về biến đổi khí hậu, người phụ nữ nông dân đã nhận ra những thay đổi rất nhỏ: mùa mưa đến trễ hơn, nước mặn vào sớm hơn, và những con cá đồng ngày càng ít đi.

Những quan sát giản dị ấy, nếu được lắng nghe, đôi khi cũng là một dạng “dữ liệu” quý giá của nông nghiệp.

Người phụ nữ trong phòng thí nghiệm

Nếu đi xa hơn một chút, vào các viện nghiên cứu, ta sẽ gặp một hình ảnh khác của phụ nữ nông nghiệp.

Những người phụ nữ mặc áo blouse trắng.

Họ nghiên cứu giống lúa chịu mặn.

Nghiên cứu quy trình canh tác giảm phát thải.

Nghiên cứu những cách để đất đai không bị kiệt sức sau nhiều mùa vụ.

Công việc của họ không diễn ra trên ruộng đồng, nhưng kết quả lại quay trở lại ruộng đồng.

Một giống lúa mới.

Một quy trình canh tác mới.

Một giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Có khi phải mất nhiều năm trong phòng thí nghiệm mới ra đời một kết quả nhỏ. Nhưng chính những “kết quả nhỏ” ấy đang giúp nông nghiệp Việt Nam bước sang một chặng đường mới – chặng đường của nông nghiệp xanh và bền vững.

Người phụ nữ trên thương trường nông nghiệp

Và ở một nơi khác nữa, trên thị trường, cũng có những người phụ nữ đang viết tiếp câu chuyện của nông nghiệp.

Họ là những nữ doanh nhân nông nghiệp.

Họ xây dựng thương hiệu gạo.

Họ tổ chức chuỗi giá trị nông sản.

Họ đang đưa máy móc ra đồng.

Họ đưa trái xoài, hạt gạo, con tôm của Việt Nam ra thế giới.

Trong nền kinh tế hôm nay, nông sản không chỉ là sản phẩm.

Nông sản còn là một câu chuyện.

Câu chuyện về đất.

Câu chuyện về con người.

Câu chuyện về trách nhiệm với môi trường.

Khi một bao gạo được bán ra thị trường với một thương hiệu tử tế, phía sau đó không chỉ là kinh doanh.

Đó còn là niềm tự hào của người nông dân.

Một nhịp cầu nối những cánh đồng

Có lẽ vì vậy mà trong ngành lúa gạo Việt Nam đã xuất hiện một sáng kiến mang nhiều ý nghĩa: Ban Công tác xã hội và Nữ giới Nông nghiệp xanh của Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA).

Một tổ chức nhỏ, nhưng mang theo một ý tưởng lớn: kết nối phụ nữ trong chuỗi giá trị nông nghiệp, từ người nông dân, nhà khoa học đến doanh nhân.

Bởi nông nghiệp xanh không chỉ là câu chuyện của kỹ thuật.

Nó còn là câu chuyện của con người và cộng đồng.

Khi phụ nữ được kết nối với nhau, tri thức lan tỏa nhanh hơn. Kinh nghiệm được chia sẻ rộng hơn. Và những sáng kiến nhỏ trong từng cánh đồng có thể trở thành những thay đổi lớn cho cả vùng đất.

Khi hạt gạo mang theo một câu chuyện

Hạt gạo Việt Nam hôm nay đang bước vào một hành trình mới.

Không chỉ là hạt gạo nuôi sống con người. Mà là hạt gạo kể một câu chuyện.

Câu chuyện về những cánh đồng giảm phát thải.

Câu chuyện về những người nông dân biết học hỏi.

Câu chuyện về những doanh nghiệp xây dựng thương hiệu tử tế.

Và trong câu chuyện ấy, có bóng dáng của rất nhiều người phụ nữ.

Người phụ nữ gieo mạ trên ruộng.

Người phụ nữ nghiên cứu giống lúa trong phòng thí nghiệm.

Người phụ nữ xây dựng thương hiệu gạo trên thương trường.

Ba con đường khác nhau, nhưng cùng hội tụ vào một điểm: tương lai của hạt gạo Việt Nam.

Những người gieo mầm cho tương lai

Có một triết lý rất quen thuộc của nhà nông: muốn có mùa gặt tốt, phải bắt đầu từ hạt giống tốt.

Nhưng trong nông nghiệp hôm nay, hạt giống không chỉ nằm trong bao giống.

Hạt giống còn nằm trong con người.

Trong tri thức của người nông dân.

Trong sự bền bỉ của nhà khoa học.

Trong tầm nhìn của doanh nhân.

Và trong sự chăm chút lặng lẽ của những người phụ nữ.

Ngày 8/3, khi những lời chúc được gửi đi, có lẽ cũng nên dành một chút lắng lại để nghĩ về những người phụ nữ ấy.

Những người đang đứng giữa cánh đồng, trong phòng thí nghiệm, hay trên thương trường nông nghiệp.

Những người đang góp phần làm cho nông nghiệp Việt Nam không chỉ xanh hơn, mà còn nhân văn hơn.

Một lời nhắn gửi từ những cánh đồng

Một ngày nào đó, khi thế giới nhắc đến gạo Việt Nam, có lẽ họ sẽ không chỉ nói về sản lượng hay kim ngạch xuất khẩu.

Họ sẽ nói về những cánh đồng xanh ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Nói về những người nông dân biết làm nông nghiệp có trách nhiệm với đất và với môi trường.

Và đâu đó trong câu chuyện ấy, sẽ có hình ảnh của những người phụ nữ.

Những người phụ nữ không chỉ trồng lúa.

Họ đang trồng niềm tin cho tương lai của nông nghiệp Việt Nam.

Vì nếu hạt lúa là biểu tượng của sự sống, thì những người phụ nữ ấy chính là những người giữ mầm sống cho đất.

Và có lẽ, điều đẹp nhất của nông nghiệp Việt Nam không chỉ nằm ở những cánh đồng lúa xanh.

Mà nằm ở những con người, những người biết cúi xuống gieo hạt hôm nay, để ngày mai đất đai vẫn tiếp tục sinh sôi.

Lê Minh Hoan